Sahifa yuklanmoqda . . .

Asarlar

Asarlar - Sahifamizdan o'zbek va jahon adabiyotining eng sara namunalari o'rin olgan bo'lib, ular sizni tafakkurning cheksiz osmonida parvoz qilmoqqa chorlaydi.

Men daraxtga aylandim tunda va aksimni ko’rdim osmonda. Yulduzlarni shoximga o’rab boqdim: navo oqdi yaltirab. Kapalakday uxladi dunyo, uxlamadi men kabi daryo.

189
She'r
Xurshid Davron

Bibixonim dahmasi xarobasida so’nggi bor etar va so’nar quyosh. Uyg’ona boshlaydi kun nafasidan mudrab, uxlab qolgan qora qabrtosh. Tor, qiyshiq ko’chalar adashib qolib, ilondek o’rmalar nurafshon tunda. Tovlana boshlaydi qayg’uga to’lib “Ziji Ko’ragon”ning aksi osmonda.

167
She'r
Xurshid Davron

Terimchi qizlar Shoxlardagi qushlarday yengil, Qomatlari – xayol, Quyosh isi anqib turar chehralaridan. Ular To’lib ketgan armonlar kabi Egatlarga sochilgan. Orzulari mezonlar kabi Oppoq-oppoq uchib yurguvchi

182
She'r
Xurshid Davron

Qor yog’ayotgan oqshom Shaharni kezsang, G’ira-shira ko’chalarni Kezsang, qo’llaringni cho’ntakka tiqib, Qor esa erisa lablaringda jim.

168
She'r
Xurshid Davron

Tunda silkitarkan daraxtni shamol, Daraxtlar titrarkan mahzun, bukchayib, Daraxtzor qoshiga kelar bir ayol, Nozik oyoqlarin shabnamga chayib.

198
She'r
Xurshid Davron

Dardday uzun-uzun ko’chani Oyoqlaring besas o’padi. Uxlab qolgan oydin kechani Uyg’otadi sochlaring hidi. Uzoqlardan senga izma-iz Shamol sekin sirg’alib kelar, Yolvoradi u senga unsiz,

192
She'r
Xurshid Davron

Ko’z o’ngimda bepoyon bog’lar, Yaproqlarda tillarang g’ubor. Yaqinlashib qolgandek tog’lar, Havo shunday tiniq, beg’ubor. Shitirlagan tungi yomg’ir ham, Tumanlarni quchoqlagan tong, Qop-qoraygan dala-yu qir ham Bari menga tanish, qadrdon.

168
She'r
Xurshid Davron

Hammani unutib qo’yibman… Hech kimni tanimay va bilmay Qishloqni men kezib yuribman. Bu men-ku, qadrdon jo’ralar, Bu men-ku, qadrdon dalalar, Ovoz yo’q… ko’ksimda titrar jon.

182
She'r
Xurshid Davron

Dalalarning qoq o’rtasida Yeru-osmon aro bir ertak – Yulduzlarning mayin sasidan Tebranadi oppoq belanchak. Uxlab qolar horigan ota, Uxlab qolar terimchi-suluv, Uxlab qolar chorbog’ ortida Ariqchada jildiragan suv.

188
She'r
Xurshid Davron

She’rni oq qog’ozga yozib qo’ymayman… She’r shamdir – Dilimda yoqib qo’yaman. She’r guldir – Qorlarga basma-bas turib Men uni ko’ksimga taqib qo’yaman.

195
She'r
Xurshid Davron

O’tlar o’qiyverib necha sarg’argan, Savodsiz yomg’irlar, Soqov bo’ronlar Harflarin manguga o’chirmoq bo’lgan – Har gal qutqargandir quyoshli tonglar. Ular bizni topib kelgunicha to Ko’rgan necha to’fon

192
She'r
Xurshid Davron

Qarayman, xayolim qushin uyg’otib, Ko’raman: “Erk” so’zin aytgan quldayin, Ismingni olgancha qayg’uga botib, Bo’zrang otda yig’lab borar Kul Tegin. Koshg’ariy tushida seni ko’rgandi “Devon ul lug’atit turk” qog’oziga Toliqib boshini birpas qo’yganda

237
She'r
Xurshid Davron

Ketaman “Devonul lug’atit-turk”ka, Hasratim, quvonchim olib ketaman. Moziyni bugunga, zaminni ko’kka, Qalbimni “Devonul lug’atit-turk”ka Ulay deb ketaman, bir kun yetaman. Qoyalarga chiqib qushdek boqaman, Ko’kshin yaproqlarda nurdek oqaman. Qora ko’k chodirin so’z bilan tilib, Mangraygan chaqmoqni olaman yulib, Ko’ksimga tilmochdek una taqaman.

187
She'r
Xurshid Davron

Olis-olislarda, ko’k yorug’ida Tovlangan adirda surgancha xayol, Osmonu zaminning o’rtalig’ida Chol turar – soqolin qo’mitar shamol. U daftarning oppoq varag’i kabi Moviyrang samoni tekislab, shaylab, Qalamni olovga botirib olib “Quyosh” degan so’zni bitar avaylab.

178
She'r
Xurshid Davron

Men Samarqand yaqinidagi (hozir deyarli shaharga qo’shilib ketgan) qishloqlarning biri — Chordarada tug’ilganman .. Mana shu qishloqda ona tarafdan bo’lgan bobom Vafoxo’ja Maxsumning dala hovlisi — qo’rg’oni bo’lgan. Bobomning shahardagi bobomeros hovlisi Registon maydonining ro’parasida — ichkarroqda joylashgan Hovuzi sangin guzarida pishiq q’ishtdan tiklangan ikki qavatli imoratdan iborat bo’lib hozirgacha saqlangan.

270
She'r
Xurshid Davron

Modomiki, biz yangi davrga oyoq qo‘ydik, bas, biz har bir yo‘sunda ham shu yangi davrning yangiliklari ketidan ergashamiz va shunga o‘xshash dostonchiliq, ro‘monchiliq va hikoyachiliqlarda ham yangarishg‘a, xalqimizni shu zamonning «Tohir-Zuhra»lari, «Chor darvesh»lari, «Farhod-Shirin» va «Bahromgo‘r»lari bilan tanishdirishka o‘zimizda majburiyat his etamiz.

1132
Roman
Abdulla Qodiriy

Kunlardan bir kuni uning bazmida ovqat vaqtida, podshohning ham ishtahasi yaxshi bo‘lib turganda, falokat bosib, falokat uning oyog‘iga tosh urdi: issiq oshni podshohning boshiga to‘kib yubordi! Odamlar: “Podshoh endi uni o‘ldiradi. Gunohiga loyiq jazo shudir!” deyishdi. Shoh esa qulning xafaligini ko‘rib, kechirdi ham ozod qilib yubordi.

592
Hikoyat
Alisher Navoiy

Kunlarning birida Muhammad Porso Makkaga boradigan bo‘lib qoldi. Xoja Abu Nasr ham shu ishga jazm qildi. Otasi yo‘lboshchilik taraddudida bo‘lsa, o‘g‘li unga eng yaqin sirdosh mahram bo‘ldi. U cho‘lda ketayotib, bir qadam bossa, bu ham unga ergashib, izma-iz, qadam-baqadam borardi. Bir necha kun davomida ular cho'lni bosib o‘tib, (nihoyat) maqsad manziliga ham yetib bordilar.

417
Hikoyat
Alisher Navoiy

Yazdijird jahon mulkini tark etgach, Bahrom maishatga berilib ketdi. G‘aflat bodasi uni mast qilib, mastgina emas, bodaparast qilib qo‘ydi. Shoh mayni ichib, mastlik uyqusiga ketishi bilan boshqa mastlar uning mamlakatini xarob etishga boshladi. Ko‘ngli xastalarning ko‘nglini ovlashni o‘ylamay, ishlari faqat dashtda ov qilish edi. Ichkilik ichib, yomonlik qiluvchilar uning mamlakatini yer bilan yakson qilishdi.

415
Hikoyat
Alisher Navoiy

Chin mamlakatida bir nozanin bor edi. Uning suratini chizishga Chin rassomi ham ojiz edi. Yuzining gulzori Xo‘tan diyorini eslatardi; ko‘zi shu gulzorda yurgan mushkin ohuga o‘xshardi. Nurli yuzi Chinda chizilgan suratdek bo‘lib, gajagi Xo‘tan mushkidek xushbo‘y edi. Shafqatsiz g‘amzalari jonlarni asir qilar, hatto unga Xitoy mamlakatining xonlari ham asir edi. G‘amzasining o‘g‘rincha harakatlaridan Chin xatarda; sochi zunnoridan din ziyon topardi.

432
Hikoyat
Alisher Navoiy

Kunlarning birida u o‘glini oldiga chaqirib, mehribon qo‘li bilan uning boshini silay boshladi. Odatda otalikning qonun-qoidasi bo‘lganidek, bu odamlarni bolaga nisbatan muhabbatli bo‘lishga olib keladi. Uning fe’l-atvorida ham mehr belgilari zohir bo‘lib, har nafasda o‘z mehr-muhabbatini izhor etishga urinardi. Uning yagona bir qiz farzandi ham bo‘lib, jon va ko‘ngul iplari unga bog‘langan edi. U misoli poklik pardasi ichidagi porloq Quyosh bo‘lib, umri vaqtidan endi olti yosh o‘tgan edi.

336
Hikoyat
Alisher Navoiy

Rindi Bani Isroili degan bo‘lib, may deb mayxonalarda tilanchilik qilardi. May uning hayotining ozig‘i bo‘lib, xalq orasida Maymana ismi bilan tanilgan edi. Gavdasi ko‘zacha yashashga nuqsonsiz bo‘lganidek, o‘zining Rind degan ismi mayga berilganligini bildiradi. Mayxonadagi odamlarning ichayotgan idishini tortib olib, tagida qolgan bir qultumini ichib yuborardi. Tagida qolgan may quyqasidan bir yutum tegmay qolsa, o‘sha zahoti musibat yuz berardi.

327
Hikoyat
Alisher Navoiy

Urush maydonida katta jang borar ekan, islomiy guruh kofirlar bilan olishayotgan paytda kofirlar qo‘shini safidan bir yuraklisi - deyish mumkinki, ajal xanjaridek qotili - adovat bilan maydonga otida javlon urib kirib keldi. (Islom) dinining askarlarini o‘ldirish bilan tig‘ini charxlar, o‘tkirlashtirib, dushmanning yangi askarlarini maydonga chiqishga talab qilib na’ra solardi.

306
Hikoyat
Alisher Navoiy

Hamma iqlimlarni qo‘lga kiritgan shoh Iskandar jahon mamlakatining taxtiga ega bo‘ldi. U borib olmagan biron yer qolmadi. Biron yer qolmadiki, u bormagan bo‘lsin. Dunyodagi hamma yer va suv uning hukmiga o‘tib, xo‘l-u quruq buyrug‘ining qavzasiga tushdi. Osmonning ko‘k gumbazi ustida xutba o‘qib, adolat tamg‘alarini (oltin, kumushga emas), yulduzlarga urdi. Shohlar o‘z ixtiyorlari bilan unga qul bo‘lishdi; unga qul bo‘lish bilan ular faxrlandilar. U ham shoh edi, ham valiy, ham payg‘ambar. Uning tabiati esa donishmandlik bilan rostlangan edi.

380
Hikoyat
Alisher Navoiy